قیر
کاربردقیر معمولا در صنعت عمران و در دو حوزه راه سازی و عایق کاریبیشترین کاربرد را دارد. درحدود ۹۰ درصد از قیر تولیدی، در حوزه راهسازی مورد استفاده قرار می گیرد و مصارف عایق کاری، تنها ۱۰ درصد از مصرف قیر را به خود اختصاص می دهد.
عایق کاریاز قیر معمولا برای عایق بندی بام ها و کف حمام ها استفاده می شود. معمولا به منظور تثبیت قیر، آن را همراه با گونی مورد استفاده قرار می دهند که به آن قیرگونی گفته می شود. الیاف گونی نقش مسلح کننده قیر را دارند و قیر را در محل خود تثبیت می کنند. هم چنین محصولاتی مانند مقوای قیری یا نمد قیری (تیشو) که با نام های تجاری نظیر ایزوگام و... ارائه می شوند نیز کاریردی مشابه قیرگونی دارند. به منظور جلوگیری از نفوذ رطوبت زمین به کف ساختمان، از بلوکاژ یا ماکادم استفاده می شود.
مشخات قیر
۱- درجه نفوذآزمایش درجه نفوذ برای تعیین سختی قیر مورد استفاده قرار می گیرد. در این آزمایش از یک سوزن استاندارد تحت اثر بار ۱۰۰ گرمی در مدت ۵ ثانیه به داخل قیر در دمای ۲۵ درجه نفوذ می کند. مقدار نفوذ برحسب دهم میلی متر درجه نفوذ نامیده می شود. هر چه درجه نفوذ کم تر باشد قیر سخت تر است.
۲- گرانرویهر چه کند روانی قیر بیش تر باشد خواص جامد بیش تری از خود نشان می دهد. واضح است در دماهای بالاتر کند روانی کم تر است. این مشخصه قیر با دستگاه سی بولت فیورل و یا به روش کینماتیکی اندازه گیری می شود.
۳- درجه اشتعالدرجه اشتعال دمایی است که اگر قیر به آن دما برسد، گازهای متصاعد از آن با نزدیک شدن شعله، مشتعل می شوند و در سطح آن شعله به وجود می آید. حداکثر دمایی که می توان قیر را در کارگاه گرم کرد به درجه اشتعال محدود می باشد.
۴- افت وزنیافت وزنی قیر در دمای بالا، در اثر تبخیر قسمتی از روغن ها و ترکیبات نفتی آن می باشد. این مشخصه نیز از خواص مهم قیر است. افت وزنی قیر در اوِن در دمای ۱۶۳ درجه سانتی گراد و در مدت ۵ ساعت (شرایط تقریبی پخت آسفالت) اندازه گیری می شود.
۵- شکل پذیری یا انگمیاگر نمونه ای از قیر با سطح مقطع ۱ سانتی متر مربع را با سرعت ۵ سانتی متر/دقیقه بکشیم، مقدار افزایش طول نمونه را قبل از پاره شدن خاصیت انکمی قیر گویند.
۶- درجه خلوصمی دانیم حلال قیر تترا کلرور کربن و سولفور کربن است. بنابراین اگر نمونه ای از قیر را در هر یک از این مواد حل کنیم، ناخالصی های آن باقی می ماند و از آن جا درجه خلوص قیر را می توانیم تعیین کنیم.
درجه خلوص عبارت است از: (وزن نمونه قیر) ÷ [(وزن ناخالصی) - (وزن قیر)]
۷- درجه نرمیدرجه نرمی دمایی است که با رسیدن قیر به آن دما، قیر از حالت جامد به حالت روان در می آید. هرچه درجه نرمی قیر بیش تر باشد، حساسیت کم تری نسبت به تغیرات دما دارد. درجه نرمی قیرهای معمولی حدود ۶۰ تا ۷۰ می باشد.
آزمایش های تعیین خصوصیات قیرآزمایش های زیر خصوصیات قیر طبیعی را تعیین می کند:
1. اندازه گیری نقطه نرمی (Softening Point)
2. اندازه گیری درجه نفوذ (Penetration)
3. اندازه گیری میزان کشش (Ductility)
4. اندازه گیری نقطه شکست (Fraass Breaking Point)
5. بررسی اثر حرارت و هوا روی قیر (Thin Film Over Test)
6. اندازه گیری گرانروی (Viscosity)
7. اندازه گیری وزن مخصوص (Specific Gravity)
8. اندازه گیری حلالیت یا درجه خلوص قیر Solubility))
9. اندازه گیری نقطه اشتعال (Flash Point)
10. اندازه گیری استقامت مخلوطهای آسفالتی به روش مارشال (Marshall)
11. آنالیز غربالی مصالح معدنی (Sieve Analysis)
12. استخراج و آزمایش قیر در مخلوطهای آسفالتی (Extraction)
چشمه قیر رواندر استان ایلام، شهرستان دهلران، در بوستان جنگلی منطقه حفاظت شده آب گرم، یک چشمه قیر روان طبیعی وجود دارد که از ۵۰۰۰ سال پیش از آن استفاده می شده است. در منابع ایلامی از این چشمه به نام چشمه قیر یاد شده است. اهالی منطقه این چشمه قیر را خون اژدهایی می دانند که به وسیله اسفندیار رویین تن به هلاکت رسیده است.
قیر کاه ذرت که از آتش کافت در اجاق مایکروویو به دست آمده
قیر چوب
منابع
1. کتاب مصالح ساختمانی یادنامه احمد حامی، کتاب مصالح شناسی یادنامه سیاوش کباری.
2. طباطبایی، امیرمحمد. روسازی راه فصل پنجم. چاپ پنجم، مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۷۶، ۱۵۵.
3. حاج محمدرضایی، عباس. راه و آسفالت. چاپ اول، انتشارات آدنا، ۱۳۷۷، ۹۶۴۹۱۶۹۲۰۲، ۱۳۴.
4. جاده های کشور به زودی رنگارنگ می شوند. پایگاه اینترنتی همشهری آنلاین. بازدید در تاریخ ۴ آذر ۱۳۸۶.
5. Corn Stover.
6. Pyrolysis.
7. ملک زاده، داود، معماریان، محمدرضا. اصلاح و بهبود خواص قیرها با استفاده از لاستیک قابل بازیافت. دومین همایش قیر و آسفالت ایران، دانشگاه تهران. آذر ۱۳۸۳.
8. استفاده از قیر امولسیون در راه های اصفهان، خبرگزاری فارس، ۱۱ شهریور ۱۳۸۵.